|
Okültizmin temel prensiplerini ve uygulamalarını incelemeden önce,
bu bilgilerin kaynaklarını ve bunların nasıl bir eğitim sistemi içerisinde
nesilden nesile aktarıldığını kısaca gözden geçirmek yararlı olacaktır.
İnisiyasyon ve Ezoterizm
İnisiyasyon kelimesi, kök olarak Latince "initiatio"dan
gelir. Fransızca'da ve İngilizce'de "initiation" olarak
geçer. Osmanlıca karşılığı "tedris, irşat"; Türkçe anlamı
ise "öğretme, doğru yolu gösterme" şeklindedir.
İnsanlık tarihi boyunca oluşmuş birtakım eski gelenekler vardır.
Bunlar, genellikle ezoterik (içrek, gizli) yapıdadırlar. İnisiyasyon;
bu ezoterik bilgilerin, bunları öğrenmeye talip olanlara, yani "inisiye"lere,
"inisiyatör"ler tarafından birtakım özel şartlara bağlı
olmak kaydıyla aktarıldığı merkezlerdeki eğitim biçimidir.
Bu eğitimin ezoterik olması, bilinenlerin herkese açıklanmamasını
gerektirmektedir. Pek çok şeyler gizli tutulur, herkese söylenmez.
Bunlar ancak bu eğitimi alabilmeye layık olan sınırlı sayıda kişiye
(inisiyeler) açıklanır. Bu, ana prensiplerden biridir. İnisiyasyon,
sadece bazı sırların öğretilmesinde izlenen yöntemlerden, merasimlerden
ibaret değildir. İnisiyatör, inisiyeyi gayet kontrollü bir şekilde
yetiştirir. Ona belirli uygulamaları yaptırır, birtakım imtihanlardan
geçirir. Kişilerin bu imtihanlar sırasında yaşamış oldukları haletler
de, inisiyasyonu meydana getirmektedir.
İnisiyatik öğretilerde temel olarak üç esas konu vardır: Tanrı,
İnsan, Doğa.
Diğer tüm konular bunlar arasındaki ilişkilerin derecelerinin ve
niteliklerinin araştırılmasıdır.
Ezoterizm Nedir?
Ezoterizmin Osmanlıca karşılığı "Batınilik"tir. Batın;
iç yüz, içteki anlamındadır. Bunun Türkçe karşılığı "içreklik"
sözcüğüdür. "Ezoterik", "içrek" demektir. Bu
sözcük "içte kalan, saklı" anlamına gelir.
"Ezoterik bilgiler" denildiği zaman, herkese açıklanmayan,
ancak belli eğitimlerden geçip o bilgileri almaya hak kazanmış kişilere
verilen bilgiler kastedilmektedir.
Ezoterizm ile inisiyasyon arasındaki ilişkiye gelecek olursak şunları
söyleyebiliriz: İnisiyasyon, ezoterik bilgilerin bir mürşit (yol
gösterici) tarafından müritlere (öğrencilere) belirli bir program
dahilinde aktarılıp uygulatılmasıdır. Bu inisiyasyonu hakkıyla tamamlayabilen
müritler de daha sonra mürşit olacaklardır.
Şimdi bir de ezoterizmin tersi olan "egzoterizm" kavramını
ve konumuzla bağlantısını ele alalım. Egzoterizmin Türkçe karşılığı
"dışrak", Osmanlıca karşılığı ise "harici"dir.
Egzoterik bilgiler, inisiyasyonların herkesçe bilinebilen, sıradan
başlangıç bilgileri olmaktadır. Zaten tüm inisiyasyonlarda öğrenci,
eğitime önce "egzoterik" bilgilerle başlayıp, zaman içerisinde
göstermiş olduğu samimi çabalarına göre yükselerek daha derin, ezoterik
bilgileri almaya hak kazanırdı.
Bu yüzden pek çok tarikatlarda kişiler, harici ve batıni olarak
ikiye ayrılmaktadırlar. Yani dışrak ve içrek. Batıni olanlar, hakikati
daha yakından sezip kavramış olanlardır. Harici olanlar ise, henüz
o hakikate temas etmemiş, ama onu elde etme yolunda çalışanlardan
oluşur. Bu öğrenim şekli yaşamın hemen hemen tüm alanlarında karşımıza
çıkar. Bu ayrım, anlayış farklılıklarından doğmaktadır. Herkesin
zihin seviyesi ve anlayış yeteneği farklı olduğundan, ezoterik bilgiler
ancak onları anlayıp insanlığın hayrına kullanabilecek kişilere
verilmekteydi.
İçinde yaşadığımız çağda artık elbette böyle bir durum söz konusu
değildir. Eski zamanlarda mabetlerde büyük bir gizlilikle öğretilen
ezoterik ve okült bilgiler, artık herkesin ulaşabileceği kitapların
sayfalarında yer almaktadır. Çünki insanlığın ortalama seviyesi
o devirlere göre çok yükselmiştir.
Tarihte İnisiyasyonlar
Eski Yunan'da dinler, ezoterik mahiyetteydiler. Yani o dine mensup
olanlar, o dine ait bilgileri saklamak zorundaydıler. Bunlar üyelerini
özel bir inisiyasyona tabi tutarlar ve onların evrimini hızlandırmak
maksadıyla belli bir hiyerarşiyi göz önünde tutarak bazı sırları
açıklarlardı.
Yunan dini mitolojik bir dindi. Mitolojik olaylar, kahramanlar ve
ilahlar... Bunların kendi aralarında ve insanlarla olan ilişkileri,
doğaya olan etkileri, mitolojik efsanelerle hikaye edilmiştir. Bu,
işin dışrak, yani egzoterik yönüdür. Halk bu olaylardan kendi anlayış
seviyesine göre bir anlam çıkaracaktır. Halbuki işin bir de ezoterik
yönü vardır. İşte bunları da o devrin büyük inisiyasyon merkezleri
incelemiş ve bu bilgileri inisiyelere aktarmışlardır.
Eski Yunan'da yapılan bu ezoterik çalışmalar, günümüze kadar ulaşmış
pek çok inisiyatik bilginin kaynağını oluşturması bakımından önemlidir.
Çünki bunlar Mısır kökenlidir. Mısır'da yapılan ezoterik çalışmalar
tüm Yunan'ı etkilemiştir. Örneğin büyük inisiye Fisagor tam 22 yıl
Mısır'da, 16 yıl da Pers ülkesinde inisiyasyon hayatı geçirdikten
sonra döndüğünde kendi mezhebini kurarak, öğretisini aktarmıştır.
Zaten bir inisiyenin en büyük özelliği, öğrendiklerini kendinde
saklamaması, uygun zaman ve mekanda, uygun kişilere bunu aktararak
bilginin devamını sağlamasıdır. Aksi takdirde o bilgi, kendisiyle
birlikte gömülür gider. Halbuki öbür türlü, insanlıkla birlikte
var olmuş o eski geleneğin aktarılmak suretiyle devamı sağlanmakta
ve bunu yapan inisiye de o zincirin bir halkası haline gelmektedir.
Ezoterizm ve egzoterizm, yani iç yüz ve dış yüz meselesi hemen hemen
bütün dinler için geçerlidir. Bütün büyük dinlerin daima biri harici
(şekli ibadetler, törenler, hikayeler, şeriatler vs.) diğeri gizli
(öze ait gerçek bilgiler ve ilkeler) olmak üzere iki yüzleri olmuştur.
Birinci yüzü şekil veya harf, diğer yüzü ise ruh oluşturmuştur.
Derin anlam, maddesel sembolün altında yatmaktadır. Dinleri dış
görünüşleri yönünden incelemeye kalkmak, bir insanın ruhsal değeri
hakkında kılığına kıyafetine bakarak fikir yürütmek gibi bir şeydir.
Onları iyi tanımak için, bunları hazırlayan ve amaçlarını oluşturan
temel düşünceyi tam kavramak; mitlerin ve dogmaların içinden, bunlara
güç ve hayat veren yaratıcı prensibi çekip su yüzüne çıkarmak gereklidir.
İşte ancak o zaman üstün ve değişmez nitelikli tek doktrin gözler
önüne serilebilecektir. Tüm dinlerin, ezoterik ve okült öğretilerin
temelinde aynı gerçekler yatmaktadır. Bu gerçekler zamanın ve ortamın
ihtiyaçlarına göre farklı kaplarda sunulsalar da, öz olarak aynı
gerçekleri ifade etmektedirler.
Tüm bu anlatılanlardan sonra vurgulamak istediğimiz esas nokta şudur:
Ezoterizm, okültizm, teozofi, spiritüalizm vs... Bu bilgi sistemlerinin
hepsi de özünde aynı gerçekleri taşıyan bir öğretinin zamana ve
ortamın şartlarına göre farklı biçimlerde ifadelerinden ibarettir.
Çünki tüm bunların hepsinin ardında yatan gerçek, ruh varlığı ve
onun ebediliği meselesidir. Temel gerçek budur. Çünki görünen görünmeyen
her şey ruhun eseridir ve her şey onun tezahürüdür.
Ezoterik ve okült bilgileri ve uygulamaları dünyanın yalnızca belirli
bölgelerinde ya da belirli uluslarında görmemekteyiz. Gelmiş geçmiş
tüm topluluklarda, Amerika'dan Uzak Doğu'ya kadar her bölgede böyle
bilgilere rastlamaktayız. Çünki nasıl Güneş her yeri aydınlatıyorsa,
bilgi de bir şekilde her yere ulaşmıştır. İnsanlık hiçbir zaman,
hiçbir yerde yalnız bırakılmamış, daima bilgi almıştır.
|